ISO 42001

Το ISO 42001 είναι το πρώτο διεθνές πρότυπο για Συστήματα Διαχείρισης Τεχνητής Νοημοσύνης (Artificial Intelligence Management Systems – AIMS). Αναπτύχθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO), με στόχο να καθορίσει τις απαιτήσεις για την υπεύθυνη ανάπτυξη, χρήση και διακυβέρνηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Το πρότυπο βοηθά οργανισμούς να διαχειρίζονται τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που προκύπτουν από την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις λειτουργίες τους, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την ασφάλεια, τη συμμόρφωση και την εμπιστοσύνη των ενδιαφερόμενων μερών.

Το ISO/IEC 42001 μπορεί να εφαρμοστεί από κάθε οργανισμό, ανεξαρτήτως μεγέθους ή τομέα δραστηριότητας, που αναπτύσσει, χρησιμοποιεί ή επηρεάζεται από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ).

Ειδικότερα, αφορά:

• Επιχειρήσεις τεχνολογίας, startups και ομάδες ανάπτυξης λογισμικού.
• Οργανισμούς που χρησιμοποιούν ΤΝ σε κρίσιμες λειτουργίες
• Δημόσιους φορείς, παρόχους υπηρεσιών και εταιρείες που θέλουν να διασφαλίσουν την υπεύθυνη χρήση της ΤΝ.

Το σύστημα διαχείρισης κατά ISO 42001 αναπτύσσεται ακολουθώντας τις εξής φάσεις:

• Ανάλυση των εφαρμογών AI που χρησιμοποιεί ή αναπτύσσει ο οργανισμός
• Ανάπτυξη πολιτικών και διαδικασιών που εξασφαλίζουν υπευθυνότητα, ηθική και ασφάλεια στη χρήση της ΤΝ
• Εφαρμογή μηχανισμών διακυβέρνησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των συστημάτων AI
• Εκπαίδευση του προσωπικού στις απαιτήσεις του συστήματος
• Εσωτερικοί έλεγχοι και συνεχής βελτίωση του συστήματος

Η δυσκολία υλοποίησης εξαρτάται από:

• Τον βαθμό ενσωμάτωσης της ΤΝ στις λειτουργίες του οργανισμού
• Την πολυπλοκότητα και το είδος των αλγορίθμων ή μοντέλων που χρησιμοποιούνται

Οργανισμοί που ήδη εφαρμόζουν πρότυπα όπως ISO 27001, ISO 9001 έχουν πλεονέκτημα.

Υπάρχουν φορείς πιστοποίησης στην Ελλάδα οι οποίοι είναι διαπιστευμένοι από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) ή από άλλους ισάξιους φορείς για την έκδοση σχετικών πιστοποιητικών ανάλογα με τη δραστηριότητα της επιχείρησης.

Η διαδικασία της πιστοποίησης περιλαμβάνει αξιολόγηση της συμμόρφωσης του συστήματος διαχείρισης σε σχέση με τις απαιτήσεις του προτύπου καθώς και έλεγχο της εφαρμογής του.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση της αξιολόγησης ο Φορέας Πιστοποίησης εκδίδει Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης τριετούς διάρκειας ενώ σε περίπτωση σημαντικών αποκλίσεων ορίζονται οι διορθωτικές ενέργειες που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν από την επιχείρηση πριν την έκδοση του Πιστοποιητικού. Οι μη σημαντικές αποκλίσεις θα πρέπει να διευθετηθούν μέχρι την επόμενη αξιολόγηση.

Το Πιστοποιητικό διατηρείται σε ισχύ εφόσον διενεργούνται προγραμματισμένες περιοδικές αξιολογήσεις από το Φορέα Πιστοποίησης τουλάχιστον σε ετήσια βάση στις οποίες επιβεβαιώνεται η διατήρηση της συμμόρφωσης με τις καθορισμένες απαιτήσεις.

Οι κύριοι λόγοι που ωθούν τις επιχειρήσεις να πιστοποιηθούν κατά ISO 42001 είναι:

• Η απόδειξη υπεύθυνης και διαφανούς χρήσης της ΤΝ
• Η ενίσχυση εμπιστοσύνης από πελάτες, επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές.
• Η μείωση νομικών και επιχειρηματικών κινδύνων που σχετίζονται με τη χρήση της ΤΝ
• Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά μέσω τυποποιημένων και ασφαλών πρακτικών

Ο τελικός χρόνος για την ανάπτυξη και πιστοποίηση του συστήματος διαχείρισης διαφοροποιείται για κάθε επιχείρηση σε σχέση με το επίπεδο οργάνωσης, τους σκοπούς και την έκταση χρήσης της ΤΝ, το μέγεθος, την πολυπλοκότητα των διεργασιών και τη συμμετοχή του προσωπικού. Ο απαιτούμενος χρόνος για μικρές επιχειρήσεις κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 3 και 5 μηνών.